Wędrówka górskimi szlakami, zarówno latem, jak i zimą, to jeden z najlepszych sposobów spędzenia wolnego czasu. Jednak mogą wiązać się z nim zagrożenia, a nawet wypadki. Aby ich uniknąć, każde wyjście w góry należy starannie przygotować. Dostępne przewodniki i mapy turystyczne dostarczą nam wielu niezbędnych informacji, pomogą podjąć decyzję – w jaki rejon gór się udać – i zorientować się, jakich trudności terenowych możemy się spodziewać lub ile czasu zajmie pokonanie zaplanowanej trasy. 

Podstawowe informacje, jakie powinniśmy zebrać, to:

• przebieg szlaku turystycznego, którym będziemy wędrować – np. czy prowadzi lasami, grzbietami, halami itp.;
• sieć schronisk turystycznych;
• czas marszu, od zaplanowanego punktu wyjścia do miejsca docelowego;
• lokalizacja obiektów przy szlaku, które mogą stanowić awaryjne schronienie w przypadku załamania pogody (szałasy, wiaty, schrony, koleby, leśniczówki itp.);
• drogi odwrotu, jeżeli podejmiemy decyzję o skróceniu naszej wędrówki;
• wysokości nad poziomem morza (n.p.m.), na jaką będziemy musieli wejść, oraz sumy przewyższeń na podejściach i zejściach w czasie wędrówki.

Warto wiedzieć, że kolor oznaczeń szlaku nie odnosi się do jego trudności – a tak często zakłada się, stosując analogię do oznaczeń narciarskich tras zjazdowych. W przypadku szlaków turystycznych, zielony może być trudniejszy od czarnego! Kolory są tu informacją o charakterze trasy: czerwony – szlak główny, niebieski – dalekobieżny, zielony – dojście do ciekawych miejsc, żółty – szlak łącznikowy, czarny – krótki szlak lub łącznik.

Planując górską wycieczkę należy pamiętać o zabraniu telefonu komórkowego z w pełni naładowaną baterią i wprowadzonymi do ich pamięci numerami alarmowymi GOPR (985). Warto też pobrać na telefon aplikację Ratunek, która ułatwia zarówno zgłoszenie wypadku, jak i określenie miejsca zdarzenia. Z kolei w placówkach GOPR można uzyskać dodatkowe informacje o aktualnych warunkach w górach i na szlakach.

Musimy pamiętać, że mapy standardowo dostępne na smartfonach, odpowiednie do korzystania na co dzień w miastach i na drogach, nie nadają się do nawigacji w górach – nie pokazują przebiegu szlaków lub ścieżek, wysokości etc. Dlatego przed wyruszeniem na wycieczkę należy pobrać odpowiednią aplikację (np. Mapy.com), z zestawem map w formacie offline, pozwalającym działać bez zasięgu sieci komórkowej.

W miejscu zakwaterowania zostaw wiadomość o trasie wycieczki i przewidywanej godzinie powrotu. Jeśli zmienisz plany, zawiadom o tym osoby które informowałeś o swoich pierwotnych zamiarach.

Podstawą ekwipunku turysty górskiego jest wygodne i adekwatne do terenu obuwie oraz plecak, w którym, niezależnie od pory roku i pogody, powinno znajdować się kilka podstawowych rzeczy, m.in.: czapka lub chusta typu komin, rękawiczki, zapasowe skarpety, odzież przeciwdeszczowa, koszula lub bluza, wiatrochronna płachta (na przykład NRC), podręczna apteczka (informacje nt. zawartości apteczki znajdziesz w dziale CO WARTO ZABRAĆ W GÓRY),  źródło ognia. Poza tym należy oczywiście uwzględnić zapas jedzenia i picia, odpowiedni do długości trasy. Koniecznie zabierz ze sobą latarkę, najlepiej czołową. Pamiętaj, że latarka wbudowana w telefon komórkowy nie zapewni Ci wystarczająco dużo światła, a poza tym szybko rozładuje telefon, uniemożliwiając wezwanie pomocy w sytuacji awaryjnej. 

Na wędrówkę wychodź jak najwcześniej, ponieważ w górach pogoda psuje się zwykle wczesnym popołudniem.

Wędrując górskim szlakiem turystycznym podziwiamy przyrodę i widoki, ale też cały czas orientujemy się w terenie, aby móc określić naszą aktualną pozycję. W tym celu musimy:

• znać kierunki stron świata i na tej podstawie określać przebieg szlaku;
• pamiętać, jakimi formacjami terenowymi prowadzi szlak – grzbietem, po stoku, polanami, halami, partiami leśnymi itp.;
• znać aktualny czas trwania marszu od momentu wyjścia, co pozwoli podjąć decyzję: zawrócić, czy też kontynuować wędrówkę, jeśli bliżej jest do jej punktu końcowego. 

W przypadku zabłądzenia i zgubienia szlaku turystycznego przy dobrej pogodzie należy:

• ustalić kierunek, skąd przyszliśmy;
• ustalić kierunek, w którym powinien prowadzić szlak;
• ustalić, na jakiej formacji górskiej się znajdujemy i którędy w tym rejonie przebiega szlak turystyczny;
• ustalić wysokość nad poziomem morza na której się znajdujemy; 
• ustalić, w jakim kierunku należy się udać, aby odnaleźć zagubiony szlak. W tym celu 2-3 osoby powinny ruszyć na rozpoznanie terenu, a reszta grupy czekać na miejscu. Niedopuszczalne jest rozejście się całej grupy na poszukiwania szlaku. 

Natomiast jeśli zgubimy szlak w niekorzystnych warunkach atmosferycznych (mgła lub/i deszcz) należy:

• ustalić kierunek, z którego przyszliśmy;
• ustalić, na jakiej formacji górskiej się znajdujemy;
• ustalić, w którym miejscu i w jakim czasie widzieliśmy ostatni znak turystyczny na szlaku.
• Najkorzystniej jest zawrócić do tego miejsca oraz zachować spokój i opanowanie. 

Należy pamiętać, że w okresie zimowym pokrywa śnieżna może całkowicie zmienić obraz terenu i uniemożliwić odszukanie znaków turystycznych, ukrytych pod nawianym śniegiem lub na pniach drzew zasłoniętych obciążonymi gałęziami. Ponadto występująca zimą lub jesienią szadź może sprawiać, że znaki turystyczne będą niewidoczne. Jednak w pewnych sytuacjach śnieg może być naszym sprzymierzeńcem, bowiem pozostawione ślady zaprowadzą nas do miejsca, gdzie po raz ostatni widzieliśmy oznaczenia szlaku.  

Drogi odwrotu z planowanej trasy wycieczki, zwłaszcza w przepaścistym terenie typu alpejskiego, muszą prowadzić wyłącznie znakowanymi szlakami turystycznymi. W przeciwnym razie możemy zabrnąć się w miejsce, które stanie się pułapką, a nie bezpieczną drogą w dolinę.

Na dłuższą wycieczkę wybieraj się zawsze w grupie, w której powinna być przynajmniej jedna osoba znająca trasę. 

Przed wyruszeniem w góry zostaw w miejscu zamieszkania wiadomość o wybranej trasie i przybliżonym czasie powrotu. 

Sprzęt narciarski należy używać stosownie do charakteru terenu i stanu śniegu. W zależności od tych czynników można wybrać narty biegowe lub śladowe, turystyczne lub skiturowe. 

Przed wyruszeniem w góry zapoznaj się z informacjami o zagrożeniu lawinowym i stanie pokrywy śnieżnej. Sprawdź również najnowszy komunikat meteorologiczny i śledź pogodę na trasie, a w przypadku jej pogorszenia zawróć. 

Zimą nie podejmuj wędrówki po dużych opadach śniegu, przy nagłym ociepleniu i we mgle. Na trasie wystrzegaj się stromych stoków i nie wchodź do niebezpiecznych żlebów, którymi mogą zejść lawiny śnieżne. W przypadku zabłądzenia staraj się wrócić najkrótszą drogą do doliny, wybierając formacje wypukłe, czyli grzbiety lub grzędy. 

W sytuacji awaryjnej zgłoś zdarzenie telefonicznie lub za pomocą aplikacji Ratunek, a w sprzyjających sytuacjach – osobiście, w najbliższej dyżurce ratowników górskich. Gdy nie ma zasięgu sieci telefonicznej, wzywaj pomoc jakimkolwiek sygnałem akustycznym lub świetlnym – sześć razy na minutę z jednominutową przerwą.